28 қаңтарда әлемде Дербес деректерді қорғау күні атап өтіледі. «Kaspersky»* цифрлық әдеттерге арналған жаһандық сауалнама жүргізді және респонденттердің 17% - ы әлеуметтік желілерде өздері туралы жеке ақпаратты, атап айтқанда телефон нөмірін, үй мекенжайын немесе жұмыс орнын жариялағанын анықтады.

Әрбір тоғызыншы пайдаланушы құпия деректер мен құжаттармен бөлісіп, артынан өкінген. Мұндай әрекеттер овершерингтің-өзіңіз туралы артық ақпаратты жариялаудың мысалы болып табылады .

Көбінесе адам зиянкестер үшін өзін қызықсыз деп ойлайды. Бірақ бұл мүлдем дұрыс емес: нақты пайдаланушы олар үшін қызықты болмауы мүмкін, бірақ оның деректері толығымен қызықтырады. Жеке ақпарат алаяқтар үшін тартымды нысана болып қала береді. Мысалы, даркнетте жеке басын куәландыратын құжаттар 50 центтен 10 АҚШ долларына дейін, төлқұжат сканерлері 6 доллардан 15 долларға дейін сатылады.

«Kaspersky»-дің Қазақстан мен Орталық Азиядағы коммерциялық директоры Валерий Зубанов жеке деректерді қорғауға мүмкіндік беретін негізгі ережелерді еске салады:

• орнатылған қолданбалар мен амалдық жүйені үнемі жаңартып отырыңыз;
• әлеуметтік желілерде және танымал платформаларда құпиялылық параметрлеріне назар аударыңыз, толық ақпаратты мына жерден ала аласыз: https://privacy.kaspersky.com/ru/;
• барлық есептік жазбаларыңыз үшін бірегей сенімді және әртүрлі құпия сөздерді қолданыңыз (әр түрлі регистр мен арнайы таңбалардағы әріптермен кемінде 12 таңба);
• мүмкіндік беретін сервистерде екі факторлы авторизацияны теңшеңіз;
• қолданбаларды тек ресми дүкендерден жүктеп алыңыз және құрылғыда қандай бағдарламалар орнатылғанын мезгіл-мезгіл тексеріп отырыңыз;
• смартфондағы қандай қосымшалар жеке ақпаратқа қол жеткізе алатындығына және оларға қандай рұқсаттар берілгеніне назар аударыңыз, қолданбаларға қажет емес рұқсаттар бермеңіз;
• поштадағы, мессенджерлердегі немесе әлеуметтік желілердегі күмәнді сілтемелер бойынша өтпеңіз (таныс адамдар жіберген болса да);
• жеке немесе төлем деректерін енгізбес бұрын мекенжай жолағындағы сайт атауын мұқият тексеріңіз;
• сенімді қорғаныс шешімін, соның ішінде мобильді құрылғыларда да орнатыңыз;
• егер сіз өзіңіздің жеке деректеріңізді жалпыға қол жетімді жерде тапсаңыз, үрейленбеңіз: егер бұл жарамды ресурс болса, әкімшілікпен байланысып, олардан осы деректерді жоюды сұраған жөн.

Бүгінгі таңда компаниялар мұны заң бойынша жасауы керек, сонымен қатар көптеген ұйымдар өздерінің беделін бағалайды және мұндай өтініштерге құлақ асады.

«Kaspersky» «Доксинг: қауіптер және алдын-алу шаралары» тегін онлайн курсын іске қосты, онда адамның цифрлық қол сұғылмаушылығы қалай бұзылуы мүмкін екендігі туралы көбірек білуге болады. Курста доксинг деген не, ол немен қауіпті екендігі, егер сіз желіде ашық қолжетімділікте көргіңіз келмейтін өз дербес деректеріңізді тапсаңыз, не істеу керектігі, цифрлық құпиялылықты қалай сақтау керектігі туралы баяндалатын үйретуші бейнелер, мақалалар, чек-парақтар бар. Курстан толығымен өу үшін сізге тек 15-20 минут уақыт қажет.

* Сауалнаманы Opinium компаниясы «Kaspersky» тапсырысы бойынша 2021 жылы 15 мыңнан астам адамның арасында 25 елде жүргізді.